اين جنبش مردمی نشان می دهد که پيمان های زورکی نمی تواند ميان دلهای مردم ميهن پرست و ميهن دوست جدايی بياندازد

در هنگامه ای بس تلخ و از برای ناتوانی ها و ندانم کاری های رژيم قاجار، ايرانيان ميهن پرستی که در اران ((غفغاز، باکو، دربند و ...) که با نام کنونی و نادرست آزربايجان شمالی شناخته شده است) زندگی می کردند به همراهی زمين، خانه و کاشانه شان، با نام تاوان جنگی و به زير دو پيمان نامه ننگين گلستان و ترکمن چای، به دولت روسيه واگزار شدند.

از آن هنگام اين ايرانيان نژاده و ميهن دوست که بسان پاره های تن از مام ميهن به زور جدا شده بودند، تا چندين دهه با تاراجگران روس، چه در ميدان رزم و چه درجايگاه فرهنگی جنگيدند و بس فداکاری ها از خود نشان دادند ولی هيچگاه مهر ايران اين مام ميهن را از ياد نبردند و آتش مهر را در دلهای خود فروزان نگاه داشتند و دارند.

آهنگ و ترانه آيريليخ از آن دسته کارهايی است که پای بر مبارزه های فرهنگی به جای جنگی می فشارد. اين سرود از سخن ودرد دل ايرانيان دور از پاره تنشان اران (که به نادرست آزربايجان شمالی خوانده می شود) سر داده شده است و درونمايه سخن مولانا بلخی را دارد که می گويد:

از نيستان تا مرا ببريده اند

از نفيرم مرد و زن ناليده اند

درود بر روان استاد علی سليمی آهنگساز برجسته ايرانی که اين سرود را رختی آهنگين پوشاند و بر زبانها روان ساخت.

برای نگهداری و شنيدن آهنگ آيريليخ با آوای گوگوش اينجا کليک کنيد